Daily Archives: 10/07/2013

ՎԵՐՋԻՆ ՌԱՈՒՆԴ/ ԽՈՒԼԻՈ ԿՈՐՏԱՍԱՐ

 

267514_2262878609624_7385280_n

Քեզ սիրում եմ հոնքերիդ համար, վարսերիդ համար,

պայքարում եմ քեզ համար ամենաճերմակ միջանցքներում,

ուր կաքավում են շատրվանները լույսի,

քեզ վիճարկում եմ ցանկացած անվան մեջ, նրբորեն կճպում եմ քեզ սպիից,

ես շաղ եմ տալիս քո վարսերին կայծակների փոշի և ժապավեններ`

անձրևներում ննջող:

Չեմ ուզում,որ դու ունենաս ինչ-որ ձև, լինես

հենց այն, ինչը սկսվում է քո ձեռքի հետևից,

ինչպես ջուրը, խորհիր ջուրը և առյուծների մասին, երբ լուծվում են

առակների ատաղձի մեջ,

կամ ժեստերի` ճարտարապետությունն այդ ոչնչի`

հանդիպման ամենակենտրոնում իր ջահը վառող:

Յուրաքանչյուր առավոտ գրատախտակ է, ուր հորինում եմ քեզ, նկարում եմ քեզ,

անմիջապես պատրաստ ջնջելու. այդպիսին չես դու` ոչ այդ ուղիղ վարսերով,

ոչ էլ այդ ժպիտով:

Ես փնտրում եմ քո հանրագումարը, գավաթի եզրը, որի մեջ գինի է, և լուսին, և հայելի,

փնտրում եմ այն գիծը, որը ստիպում է տղամարդուն դողալ

պատկերասրահում թանգարանի:

Բացի այդ` ես քեզ սիրում եմ, և վաղուց, և սառնորեն:

 

© Թարգմանությունը` ԹՈՆԴՐԱԿԻ /համեմատությամբ իսպաներեն բնագրի/

 

1 Comment

10/07/2013 · 11:17 PM

«ՈՂՈՐՄԵԱ» / ԳՈՒՍՏԱՎՈ ԱԴՈԼՖՈ ԲԵԿԿԵՐ

Ողորմեա- Դավթի 50-րդ հանդիսավոր Սաղմոսը, որը եկեղեցին ճանաչել է որպես իր սխալն ընդունող և դրա համար Աստծո ողորմածությունից թողություն խնդրող մեղսագործ հոգու ամենախոր արտահայտություններից մեկը: Այս պաթետիկ Սաղմոսը պատարագի ընթացքում հնչում էր ամեն օր` բացի կիրակիից: Երաժիշտների համար գրավիչ տեքստ է եղել. Վատիկանի կապելլայի համար դրա խոսքերով մի խմբերգ է գրել Գրեգորիո Ալլեգրին(1582-1652), ինչպես և Տոմաս Բախը (1650-1714): Մոցարտի կյանքից մի ավանդություն կա, ըստ որի, քանի որ Ալլեգրիի երաժշտությունն արտագրելն արգելված էր, լսելով այն` Մոցարտը կարողանում է վերհիշել մեղեդին և գրի առնել:

Ողորմեա- Դավթի 50-րդ հանդիսավոր Սաղմոսը, որը եկեղեցին ճանաչել է որպես իր սխալն ընդունող և դրա համար Աստծո ողորմածությունից թողություն խնդրող մեղսագործ հոգու ամենախոր արտահայտություններից մեկը: Այս պաթետիկ Սաղմոսը պատարագի ընթացքում հնչում էր ամեն օր` բացի կիրակիից: Երաժիշտների համար գրավիչ տեքստ է եղել. Վատիկանի կապելլայի համար դրա խոսքերով մի խմբերգ է գրել Գրեգորիո Ալլեգրին(1582-1652), ինչպես և Տոմաս Բախը (1650-1714): Մոցարտի կյանքից մի ավանդություն կա, ըստ որի, քանի որ Ալլեգրիի երաժշտությունն արտագրելն արգելված էր, լսելով այն` Մոցարտը կարողանում է վերհիշել մեղեդին և գրի առնել:

           

Մի քանի ամիս առաջ, այցելելով Ֆիտերոյի հռչակավոր աբբայությունն ու պրպտելով դրա լքված գրադարանի հատորներից մի քանիսը, անկյուններից մեկում նոտաների բավական հին երկու-երեք տետր գտա. փոշու մեջ կորած էին ու նույնիսկ առնետների ատամների հետքն էին կրում:

Ողորմեա[1] էր:

Ես նոտաներ կարդալ չգիտեմ, բայց երաժշտությամբ այնքան եմ տարված, որ, առանց այն հասկանալու, հաճախ որևէ օպերայի պարտիտուր եմ վերցնում ու ժամեր շարունակ էջերն եմ թերթում` նայելով քիչ թե շատ համախմբված նոտաների կույտերին, ճառագայթներին, կիսաշրջաններին, եռանկյուններին ու բանալիներ կոչվող նշաններին, և այդ ամենը` առանց թեկուզ մի բան հասկանալու կամ որևէ օգուտ քաղելու:

Մոլուցքիս համաձայն` թերթեցի տետրերը, և առաջինն իմ ուշադրությունը գրավեց այն, որ թեև վերջին էջին գրված էր բոլոր ստեղծագործություններին բնորոշ լատիներեն finis[2] բառը, իրականում Ողորմեան ավարտված չէր, որովհետև երաժշտությունը միայն 10-րդ տանն էր հասնում:

Անկասկած, դա էր առաջինը, որ գրավեց իմ ուշադրությունը, սակայն այնուհետև, երբ մանրակրկիտ զննեցի տետրի էջերը, ինձ ավելի զարմացրեց այն, որ սովորաբար գրվող իտալերեն բառերի փոխարեն, ինչպես` maestoso, allegro, ritardando, piք vivo, a piacere[3], մանր ձեռագրով գերմաներենով գրված տողեր կային, որոնցից մի քանիսը կոչված էին հորդորելու այսպիսի խրթին բաներ. «ճռռում են… Ճռռում են ոսկորները, և պետք է թվա, թե դրանց միջից աղաղակ է ելնում», կամ այս մեկը. «Ստեղները ոռնում են` չկորցնելով ներդաշնակությունը, մետաղը որոտում է, բայց չի խլացնում, ուստի ամեն ինչ հնչում է, և ոչինչ չի խառնվում, և ամենը հեծկլտացող ու հառաչող մարդկությունն է», կամ, անշուշտ, ամենաինքնատիպը տան վերջում հուշում էր. «Նոտաները մսով ծածկված ոսկորներ են. անմար լույս, երկինքն ու դրա ներդաշնակությունը… Ու՜ժ… Ուժ և մեղմություն»:

-Գիտե՞ք` սա ինչ է,_ հարցրի ինձ ուղեկցող ծերուկին, երբ թարգմանված էր խելագարի խոսքեր թվացող այդ տողերի կեսը:

Այդ ժամանակ ծերունին ինձ պատմեց այն լեգենդը, որն այժմ ձեզ կներկայացնեմ:

 

                                                      I

Շատ տարիներ առաջ` մի անձրևոտ ու մութ գիշեր, այս աբբայության վանքի դուռը մի ուխտագնաց եկավ ու մի քիչ կրակ խնդրեց` հագուստը չորացնելու, մի կտոր հաց` քաղցը հագեցնելու և որևիցե օթևան` մինչև առավոտ սպասելու ու արևի լույսով ճանապարհը շարունակելու համար:

Նրա համար համեստ ընթրիք, վառ օջախ ու աղքատիկ անկողին պատրաստեց վանականներից մեկը, որը հանձն էր առել հոգալ ճանապարհորդի կարիքները, և երբ վերջինս թոթափեց հոգնածությունը, վանականը հարցրեց նրա ուխտագնացության նպատակի ու նպատակակետի մասին:

_Ես երաժիշտ եմ,_ պատասխանեց զրուցակիցը:_ Իմ ծննդավայրը շատ հեռու է այստեղից, և իմ հայրենիքում մի ժամանակ մեծ փառք եմ վայելել: Երիտասարդությանս տարիներին արվեստս գայթակղության զորավոր մի գործիք դարձրի և դրանով այնպիսի կրքեր բորբոքեցի, որոնք ինձ հանցանքի հասցրին: Ծերության օրերին ուզում եմ ի բարին ուղղել այն հատկություններս, որոնք չարիքին եմ ծառայեցրել` ազատում ստանալով նույն զենքով, որով ինձ շղթայել էի:

Քանի որ անծանոթի առեղծվածային խոսքերը բոլորովին էլ պարզ չթվացին վանականին, և վերջինիս մեջ սկսկում էր արթնանալ հետաքրքրասիրությունը` դրդելով ավելի շատ հարցեր տալ, զրուցակիցն այսպես շարունակեց.

_Հոգուս խորքում  ողբում էի իմ գործած սխալի համար, բայց երբ փորձում էի Աստծուց ողորմածություն խնդրել, զղջումս արժանի ձևով արտահայտելու խոսքեր չէի գտնում, մինչև որ մի օր աչքերս պատահաբար կանգ չառան մի սուրբ գրքի վրա: Բացեցի այդ գիրքը և էջերից մեկում տեսա իսկական ապաշխարանքի վիթխարի աղաղակը` Դավթի սաղմոսը, որն այսպես է սկսվում. Miserere mei, Deus! Այն պահից, ինչ կարդացի այդ տողերը, միակ մտածմունքս էր այնքան հրաշալի, այնքան վեհ երաժշտական ձև գտնել, որը կհամապատասխաներ մարգարե թագավորի ցավի հսկայական հիմնին: Դեռ այն չեմ գտել, բայց եթե կարողանամ արտահայտել այն, ինչ զգում եմ իմ սրտում, այն, ինչ աղոտ լսում եմ գլխիս մեջ, վստահ եմ, որ այնպիսի հրաշալի Ողորմեա կստեղծեմ, որի նմանը լսած չեն լինի մահկանացուները, այնքան սրտակեղեք, որ առաջին ակորդը լսելուն պես հրեշտակապետերը, արցունքն աչքերին ու Տիրոջը դիմելով, ինձ հետ միասին կասեն. «Ողորմեա՜», և Տերը կողորմա իր անզոր արարածին:

Պատմության այդ կետին հասնելով` ուխտագնացը մի պահ լռեց, ապա հոգոց հանելով նորից ձեռքն առավ պատմության կծիկը: Վանականը, աբբայության մի քանի անդամներ և վանքի ագարակների մի քանի հովիվ, որոնք շրջան էին կազմել կրակի մոտ, խորունկ լռության մեջ նրան էին լսում:

_Անցնելով,_ շարունակեց,_ ամբողջ Գերմանիան, ամբողջ Իտալիան և կրոնական երաժշտության համար դասական համարվող այս երկրի մեծագույն մասը` դեռ չեմ լսել այնպիսի Ողորմեա, որը կարողանար ինձ ներշնչանք հաղորդել, ոչ մեկը, ո՛չ մեկը, իսկ ես այնքան եմ լսել, որ կարող եմ ասել` լսել եմ բոլորը:

_Բոլո՞րը,_ նրան ընդհատելով` ասաց հովիվներից մեկը:_ Երևի դեռ չե՞ք լսել Լեռան Ողորմեան:

_Լեռան Ողորմեա՜ն,_ զարմանքով բացականչեց երաժիշտը…_ Դա ի՞նչ Ողորմեա է:

_Չասացի՞,_  կամացուկ ասաց գեղջուկը և շարունակեց խորհրդավոր տեսքով._  Ասածս Ողորմեան միայն պատահաբար են լսում նրանք, ովքեր ինձ պես օր ու գիշեր անասուններին են հսկում  մացառուտների ու ժայռերի մեջ: Դա մի ամբողջ պատմություն է, շատ հին պատմություն, բայց նույնքան իրական է, որքան անհավատալի է թվում: Continue reading

Comments Off on «ՈՂՈՐՄԵԱ» / ԳՈՒՍՏԱՎՈ ԱԴՈԼՖՈ ԲԵԿԿԵՐ

10/07/2013 · 11:18 AM